สาเหตุเทสโทสเตอโรนต่ำ: 7 พฤติกรรมและปัจจัยที่ทำให้ฮอร์โมนเพศชายลดลง

ฮอร์โมนเพศชายต่ำเกิดจากอะไร? รวม 7 สาเหตุและพฤติกรรมที่ทำให้เทสโทสเตอโรนลดลง ทั้งความอ้วน แอลกอฮอล์ น้ำตาล การนอน และความเครียด พร้อมวิธีปรับ

หลายคนสงสัยว่า ฮอร์โมนเพศชายต่ำเกิดจากอะไร กันแน่ คำตอบคือมีทั้งสองส่วน — สาเหตุเทสโทสเตอโรนต่ำ ที่เกิดจากพฤติกรรมประจำวัน อย่างความอ้วนลงพุง การดื่มแอลกอฮอล์ การกินน้ำตาลสูง การนอนไม่พอ และความเครียดสะสม ซึ่งกลุ่มนี้ปรับพฤติกรรมเองได้ กับอีกส่วนคือปัจจัยที่เลี่ยงได้ยากกว่า เช่น อายุที่มากขึ้นตามธรรมชาติ หรือโรคประจำตัวบางชนิด ที่ต้องอาศัยการตรวจและดูแลโดยแพทย์ บทความนี้จะพาไปดูทีละสาเหตุ พร้อมอธิบายว่าอะไรปรับได้เอง และอะไรที่ควรปรึกษาแพทย์

สาเหตุจากพฤติกรรม (ปรับได้)

  • อ้วนลงพุง/ไขมันช่องท้อง — งานวิจัยหลายชิ้นชี้ว่า ความอ้วนกับฮอร์โมนเพศชาย มีความสัมพันธ์กันชัดเจน โดยเฉพาะไขมันส่วนเกินที่สะสมบริเวณหน้าท้อง ไขมันชนิดนี้สามารถเปลี่ยนฮอร์โมนเพศชายบางส่วนให้กลายเป็นเอสโตรเจนได้มากขึ้น พูดง่ายๆ คือ อ้วนลงพุงทำให้ฮอร์โมนเพศชายต่ำได้จริง ยิ่งรอบเอวมาก ยิ่งมีแนวโน้มพบระดับฮอร์โมนเพศชายต่ำร่วมด้วย
  • แอลกอฮอล์ — ความสัมพันธ์ระหว่าง เหล้ากับฮอร์โมนเพศชาย เป็นเรื่องที่มีงานวิจัยรองรับพอสมควร การดื่มแอลกอฮอล์ปริมาณมากหรือดื่มเป็นประจำ มักพบร่วมกับระดับฮอร์โมนเพศชายที่ลดลง เพราะแอลกอฮอล์ส่งผลต่อการทำงานของตับและกระบวนการสร้างฮอร์โมนโดยตรง ดังนั้นคำถามที่ว่า ดื่มเหล้าทำให้ฮอร์โมนเพศชายต่ำจริงไหม คำตอบคือมีความเป็นไปได้สูง โดยเฉพาะเมื่อดื่มหนักต่อเนื่องเป็นเวลานาน
  • น้ำตาล/อาหารแปรรูป — น้ำตาลกับเทสโทสเตอโรน ก็เป็นอีกคู่ที่เกี่ยวข้องกันมากกว่าที่หลายคนคิด การกินน้ำตาลสูงและอาหารแปรรูปเป็นประจำ มักนำไปสู่ภาวะดื้ออินซูลินและน้ำหนักตัวที่เพิ่มขึ้น ซึ่งทั้งสองอย่างนี้เป็นปัจจัยที่สัมพันธ์กับระดับฮอร์โมนเพศชายที่ลดลงในระยะยาว
  • นอนน้อย — การนอนหลับไม่เพียงพอส่งผลโดยตรงต่อการผลิตฮอร์โมนเพศชาย เพราะร่างกายหลั่งฮอร์โมนนี้มากที่สุดในช่วงหลับลึก การนอนน้อยต่อเนื่องจึงมักพบร่วมกับระดับฮอร์โมนที่ต่ำกว่าคนที่นอนเพียงพอ อ่านเพิ่มเติม: การนอนกับฮอร์โมนเพศชาย
  • เครียดเรื้อรัง — ความเครียดสะสมทำให้ร่างกายหลั่งฮอร์โมนคอร์ติซอลสูงขึ้นต่อเนื่อง ซึ่งคอร์ติซอลที่สูงมักไปกดการทำงานของฮอร์โมนเพศชายให้ลดลง อ่านเพิ่มเติม: ความเครียดกับฮอร์โมนเพศชาย
  • ขาดการออกกำลังกาย/นั่งนาน — การไม่ออกกำลังกายและนั่งนานต่อเนื่องเป็นเวลานานๆ สัมพันธ์กับมวลกล้ามเนื้อที่ลดลงและไขมันสะสมที่เพิ่มขึ้น ซึ่งทั้งคู่เป็นปัจจัยที่ส่งผลทางอ้อมต่อระดับฮอร์โมนเพศชาย อ่านเพิ่มเติม: ออกกำลังกายเพิ่มฮอร์โมนเพศชาย

สาเหตุจากอายุและสุขภาพ (เลี่ยงยากกว่า)

นอกจากพฤติกรรม ยังมีปัจจัยที่เลี่ยงได้ยากกว่า นั่นคืออายุที่มากขึ้น ซึ่งเป็นกระบวนการตามธรรมชาติ ที่ทำให้ระดับฮอร์โมนเพศชายค่อยๆ ลดลงทีละน้อยทุกปี รวมถึงโรคประจำตัวบางชนิด เช่น เบาหวาน ความดันโลหิตสูง และภาวะไทรอยด์ผิดปกติ ที่งานวิจัยพบว่ามักพบร่วมกับระดับฮอร์โมนเพศชายที่ต่ำกว่าคนทั่วไป นอกจากนี้ยาบางชนิด เช่น ยาสเตียรอยด์หรือยารักษาโรคเรื้อรังบางกลุ่ม ก็อาจส่งผลต่อระดับฮอร์โมนได้เช่นกัน

อ่านเพิ่มเติม: เทสโทสเตอโรนลดลงตามอายุ

คำแนะนำ: สาเหตุกลุ่มนี้ต้องอาศัยการตรวจและดูแลโดยแพทย์ ไม่ควรวินิจฉัยหรือปรับยาด้วยตนเอง

ตัวการที่คนมองข้าม

อีกปัจจัยที่หลายคนมองข้ามคือสารรบกวนต่อมไร้ท่อ (Endocrine Disruptors) ซึ่งพบได้ในพลาสติกบางชนิด อย่างสาร BPA ที่ปนเปื้อนมากับภาชนะบรรจุอาหารหรือเครื่องดื่ม งานวิจัยบางชิ้นชี้ว่าการได้รับสารกลุ่มนี้ สะสมต่อเนื่องอาจเข้าไปรบกวนสมดุลฮอร์โมนในร่างกายได้ อีกกรณีที่ควรระวังคือการใช้สเตียรอยด์หรือฮอร์โมนเสริมเอง โดยไม่มีแพทย์ดูแล ซึ่งในระยะยาวอาจทำให้ร่างกายผลิตฮอร์โมนเพศชายเองได้น้อยลง จึงควรใช้ภายใต้คำแนะนำของแพทย์เท่านั้น

ปรับพฤติกรรมช่วยได้แค่ไหน

ข่าวดีคือสาเหตุจากพฤติกรรมหลายอย่างสามารถปรับได้ เมื่อลดน้ำหนักส่วนเกิน ลดการดื่มแอลกอฮอล์ ลดน้ำตาล นอนให้พอ และจัดการความเครียด ระดับฮอร์โมนเพศชายก็มีโอกาสดีขึ้นได้เองตามธรรมชาติ แต่ทั้งนี้ไม่ใช่ทุกกรณี จะตอบสนองเหมือนกัน โดยเฉพาะเมื่อมีสาเหตุร่วมจากอายุหรือโรคประจำตัว หากปรับพฤติกรรมแล้วอาการยังไม่ดีขึ้น ควรปรึกษาแพทย์เพื่อตรวจหาสาเหตุที่แท้จริง ระหว่างนี้การเลือกกินอาหารและออกกำลังกายอย่างเหมาะสมก็เป็นจุดเริ่มต้นที่ดี

อ่านเพิ่มเติม: อาหารเพิ่มฮอร์โมนเพศชาย และ ออกกำลังกายเพิ่มฮอร์โมนเพศชาย

คำถามที่พบบ่อย

ฮอร์โมนเพศชายต่ำเกิดจากอะไร?

สาเหตุหลักแบ่งได้เป็นสองกลุ่ม กลุ่มแรกคือพฤติกรรมที่ปรับได้ เช่น ความอ้วนลงพุง การดื่มแอลกอฮอล์ กินน้ำตาลสูง นอนน้อย และความเครียดเรื้อรัง กลุ่มที่สองคือปัจจัยที่เลี่ยงได้ยากกว่า เช่น อายุที่มากขึ้นและโรคประจำตัวบางชนิด ซึ่งควรได้รับการตรวจและดูแลโดยแพทย์

ดื่มเหล้าทำให้ฮอร์โมนเพศชายต่ำจริงไหม?

งานวิจัยหลายชิ้นพบว่าการดื่มแอลกอฮอล์ปริมาณมากหรือดื่มต่อเนื่องเป็นประจำ มักพบร่วมกับระดับฮอร์โมนเพศชาย ที่ลดลง เนื่องจากแอลกอฮอล์ส่งผลต่อการทำงานของตับและกระบวนการสร้างฮอร์โมน อย่างไรก็ตาม ความรุนแรงขึ้นอยู่กับปริมาณและความถี่ในการดื่มของแต่ละคน

อ้วนลงพุงทำให้ฮอร์โมนเพศชายต่ำไหม?

มีความสัมพันธ์กันจริง เพราะไขมันส่วนเกินที่สะสมบริเวณหน้าท้องสามารถเปลี่ยนฮอร์โมนเพศชายบางส่วนให้กลายเป็น ฮอร์โมนเอสโตรเจนได้มากขึ้น ยิ่งรอบเอวมากเท่าไหร่ ก็ยิ่งมีแนวโน้มพบระดับฮอร์โมนเพศชายต่ำร่วมด้วยมากขึ้นเท่านั้น